เรื่องทั่วไปเกี่ยวกับชายผ้าสีดา

การเรียกชื่อ เฟินชายผ้าสีดา มี genus คือ Platycerium ส่วนชื่อที่ตามมาคือ ชื่อของspecies   หรือ sp. เช่น  Playcerium coronarium ซึ่ง species คือ coronarium ซึ่งการเขียนชื่อนั้น  จะต้องใช้อักษรตัวเอียงทั้งหมด และชื่อของspecies ต้องขึ้นต้นด้วยอักษรตัวเล็กเท่านั้น 

ส่วนพวกลูกผสม หรือ Hybrids ต้องเป็นอักษรที่ขึ้นต้นด้วยตัวใหญ่ เช่น P.Charles Alford  และเป็นตัวอักษรตรง  ส่วนในกรณีที่เป็นการผสมพันธุ์ข้ามสายพันธุ์ในธรรมชาติ เช่น P.x elemaria ซึ่งเกิดจาก P.elephatotis กับ P.stemaria ลูกที่เกิดมาจะใช้ตัว x นำหน้า เว้นเวรรค แล้วตามด้วยชื่อ elemaria ตัวอักษรทั้งหมด จะเป็นตัวเอียงและใช้อักษรตัวเล็กเช่นกัน แต่ในปัจจุบันนี้ จะใช้ P.Elemaria ไปเลยก็ไม่ผิดประการใด

คำอื่นๆที่เราจะเห็นตามท้ายชื่อของชายผ้า   (species) ดังนี้

  -คำว่า var. มาจากคำว่า variety name คำนี้แปลง่ายๆอย่างไม่ชวนเวียนหัว  ก็เป็นปลีกย่อยของสายพันธุ์อีกที  มักใช้ในกล้วยไม้มากกว่าชายผ้าสีดา 

  -คำว่า    cv. มาจากคำว่า cultivar name แปลง่ายๆก็เอาไว้เรียก ลักษณะที่แปลกย่อยลงไปตามการปลูกเลี้ยง จนมีลักษณะที่เด่นชัดเป็นของตัวเอง  ซึ่งคำนี้จะพบมากในการเรียกชายผ้าสีดา  ซึ่งคำพวกนี้จะอยู่หลัง species name เช่น  Platycerium hillii cv.Panama ซึ่ง hilliiคือชื่อของspecies และPanama เป็นชื่อ cultivar ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะต่างจาก P.hillii ที่แหล่งอื่น

ส่วนต่างๆของเฟินชายผ้าสีดา ตรงไหนเรียกยังไง ดังนี้ค่ะ

รอชมรูปเร็วๆนี้ค่ะ

1. -roots ราก
2. -rhizome เหง้า
3. -bud ตา
4. -shield frond , base frond ใบกาบ
5. -fertile frond ใบชาย
6. -spore patch สปอร์

คำว่า fronds

จะมี 2 อย่างคือทำหน้าที่ดังนี้

          -fertile frond  จะเป็นใบที่ยื่นพุ่งออกมาจากbud ใบส่วนนี้จะสร้างสปอร์ ซึ่งใบ  fertile frond เรามักเรียกว่า ใบชาย ในขณะที่เฟินยังเล็กๆจะยังไม่มีใบชายให้เห็น

         -shield fronds  จะเป็นใบที่เจริญออกมาจากbud แต่พุ่งไปข้างหลัง ใบส่วนนี้จะโอบล้อมต้นไม้ หรือวัสดุปลูกเพื่อการยึดติด และเพื่อรักษาความชื้นให้กับราก โอบเก็บกักน้ำเอาไว้เพื่อระบบราก และเก็บกักสารอาหารจากใบไม้ที่ร่วงหล่นลงมา ใบส่วนนี้เราเรียกว่า ใบกาบ  ใบกาบจะเป็นใบส่วนแรกที่เกิดขึ้น

ราก 

การเกิดรากของชายผ้าสีดา สามารถเกิดขึ้นได้ในระหว่างใบกาบเก่าๆที่เกิดทับซ้อนกัน และเกิดตรงบริเวณที่เกาะติดกับวัสดุปลูกเพื่อการยึดติดในช่วงแรก

การแยกชนิดหลักๆของPlatycerium ดังนี้

สายพันธุ์ที่ไม่มีการเกิดหน่อใหม่หรือ pup

สายพันธุ์นี้จะขยายพันธุ์โดยการใช้ spore เท่านั้น ซึ่งจะมี bud เพียงอันเดียวเท่านั้น ดังนั้นสายพันธุ์นี้จึงมีคุณสมบัติเฉพาะตัวที่เด่นชัดเช่น จะมีใบกาบที่ใหญ่โตเพื่อเอาไว้โอบรอบต้นไม้ รากของพวกนี้จะเกาะยึดแน่นกับเปลือกต้นไม้ไว้

การเก็บสารอาหาร  รากจะเกิดทับซ้อนบริเวณใบกาบเก่าๆ ซึ่งพวกใบกาบเก่าๆก็จะย่อยสลายเป็นสารอาหารกับต้น ส่วนใบใหม่ๆก็จะทำหน้าทีเก็บกักใบไม้ที่ร่วงลงมาเพื่อเป็นอาหารต่อไป

การเก็บกักน้ำ  ใบกาบของพวกนี้จะใหญ่แผ่ออกเหมือนจานที่รองรับน้ำฝน น้ำจะลงมาถูกดูดซับที่บริเวณใบกาบเก่าๆที่ทำหน้าที่เหมือนฟองน้ำ

  P.holtthumii  P.grande  P.wandae P.wallichii P.superbum P.redleyi*  

• ยกเว้น  เพราะว่าเขากวางตั้ง ไม่สามารถใช้ใบกาบทำหน้าที่ดังกล่าวมาได้

 สายพันธุ์ที่แตกหน่อได้ 

สายพันธุ์พวกนี้จะสามารถแตกหน่อใหม่ออกได้มากมายโดยเกิดเป้นต้นใหม่บริเวณปลายรากที่ออกมาสัมผัสกับอากาศด้านนอก

 การเกาะติดกับต้นไม้เกิดขึ้นโดยการแตกหน่อใหม่ออกรอบๆต้นไม้ที่อาศัยอยู่เพื่อการยึดติด

การเก็บกักสารอาหาร

สายพันธุ์พวกนี้จะใช้สารอาหารจากใบกาบที่เก็บกักใบไม้ที่ร่วงหล่นลงมา  แล้วก็จากใบกาบเก่าๆที่ย่อยสลายผุพังเพื่อเป็นอาหารต่อไปหลังจากที่มันตาย

การเก็บกักน้ำ ก็เก็บที่ใบกาบเก่าๆที่ทำหน้าที่เหมือนฟองน้ำที่กักน้ำไว้ซึ่งบางชนิดสามารถทนแล้งได้3เดือน

P.alcicorne   P.andinum  P. elephantotis  P.stemaria

P.coronarium  P.ellisii  P.bifurcatum  P.veithchii  P.willinckii

p.hillii  P.madagascariense  P.quadridichotomum

หรือจะเป็นการแยกตามแหล่งการเกิดมีดังนี้

โดยนอดจากจะแตกต่างทางด้านบริเวณแหล่งกำเนิดแล้ว พวกนี้ยังจะมีลักษณะความแตกต่างที่ดูได้จากการตัดท่อน้ำเลี้ยงตรงก้านของใบชายที่แตกต่างกัน  ไว้จะวาดรูปให้ดูนะคะ

1.Malayan-Asiatic species

มีดังนี้  P.wallichii  P.grande  P.superbum  P.wandae  P.holttumii P.coronarium  P.ridleyi

ก้านของใบชายเมื่อตัดแนวขวางจะเห็นเป็นเส้นขอบสีดำของเนื้อเยื่อชัดเจนรอบๆวงกลม  แล้วจะเห็นท่อลำเลี้ยงอาหาร เป็นจุดๆสีดำๆโดยรอบ โดยเว้นตรงกลางเอาไว้

2.African-American species

มีดังนี้  P.andinum P.elephantotis P.stemaria  P.madagascariense  P.quadridichotomum  P.ellisii  P.alcicorne

ก้านของใบชายเมื่อตัดแนวขวางจะเห็นเนื้อเยื่อรอบๆเป็นเส้นสีดำจางๆ โดยรอบวงขอบนอกส่วนท่อลำเลียงอาหารจะเห็นเป็นจุดดำๆกระจายเข้าไปถึงตรงกลาง

3. Javan-Australian species

มีดังนี้ P.veitchii  P.hillii  P.bifurcatum  P.willinckii

ก้านของใบชายเมื่อตัดแนวขวางจะเห็นเนื้อเยื่อรอบๆเป็นเส้นสีดำจางๆโดยรอบวงขอบนอก ส่วนด้านในถัดเข้ามาจะเห็นเป็นจุดท่อลำเลี้ยงอาหารสำดำรอบๆ ไม่กระจายตัวเข้าไปถึงจุดกลางด้านใน